เรื่อง "ช่างสิบหมู่"

พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่เนื้อผงใบลาน

พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่เนื้อผงใบลาน พระองค์นี้เป็นเนื้่อผงใบลานผสมผงถ่านแม่พิมพ์ แต่มีผงแม่พิมพ์จำนวนไม่มาก ตามที่เคยบอกไว้แล้วว่า พระของท่านสมเด็จโตจะเป็นเนื้ออะไรก็ตาม มวลสารยังคงเหมือนเดิมมากน้อยต่างกัน ตามภาพที่ขยายให้ดูในวันนี้.

พระสมเด็จพิมพ์พิเศษ"พิมพ์เบญจวัคคีย์"

พระที่ท่านสมเด็จโตสร้างไว้มีมากมาย แต่ถ้าจะแบ่งแยกตามความหมายเพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้นนั้น จะแบ่งออกได้ ๔ ประเภท คือ ๑. ประเภทล้อพิมพ์โบราณ หรือพระเก่าที่นิยมในยุคนั้น เช่น พระขุนแผน พระนางพญา พระลำพูน พระซุ้มกอ พระรอดเป็นต้น ๒. แบบพิมพ์ที่มีความหมายทาง พุทธประวัติ และเหตุการณ์ในยุคนั้น เช่นพิมพ์ปรกโพธฺ์ พิมพ์โมคคัลลาน์สารีบุตร เบญจวัคคีย์ พิมพ์พระประจำวัน พิมพ์แจวเรือ และพิมพ์ลากรถ (รถเจ็กโบราณ) เป็นต้น ๓. พิมพ์ที่ชาวบ้านแกะมาถวาย ซึ่งท่านก็รับไว้มากดพิมพ์ พระเหล่่านี้พิมพ์ไม่ค่อยสวยงาม แต่ดูมีเสน่ห์ในตัว ซึ่งเราจะเรียกพระพวกนี้ว่า "พระพิมพ์ชาวบ้าน" (ส่วนใหญ่จะเป็นพระยุคต้น) ๔. ประเภทประณีตศิลป์ พระพวกนี้จะเป็นงานช่างหลวง แกะพิมพ์วิจิตรงดงาม มีมากแบบตามจินตนาการของช่างที่จะจัดองค์ประกอบ (composition) และใส่ลวดลายประกอบลงไปในแบบพิมพ์ ช่างที่มีฝีมือเป็นเลิศในขณะนั้นคือ เจ้าฟ้าอิสราพงศ์ (ซึ่งเป็นเจ้าฟ้าองค์เดียวของวังหน้าโดยเป็นราชโอรสของสมเด็จพระปิ่นเกล้า) ท่านทรงดำรงตำแหน่งหัวหน้าช่างสิบหมู่ ท่านสิ้นพระชนม์ ในปี พ.ศ.๒๔๐๔ สิริพระชนมายุ ๔๐ พรรษา ต่อมาหลวงวิจิตรนฤมล (พึ่ง ปฏิมากร ต้นสกุลปฏิมากร) ได้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าช่างสิบหมู่ต่อจาก เจ้าฟ้าอิสราพงศ์ สำหรับพระที่ลงในวันนี้เป็น "พิมพ์เบญจวัคคีย์" ฝีมือช่างหลวง มีขนาดเขื่องกว่าพระสมเด็จทั่วไป ซึ่งอาจเป็นงานของเจ้าฟ้าอิสราพงศ์ ก็เป็นได้.

วันนี้ 22 มิถุนายน 2563 ครบ 148 ปี ที่ท่านสมเด็จโตได้จากไป

รูปหล่อท่านสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) หน้าตัก 5 นิ้ว เนื้อสัมฤทธิ์ (เก่า) ใต้ฐานฝังพระสมเด็จวัดระฆังไว้ 5 องค์ บนสังฆาฏิจารอักขระทั้งผืน หน้า-หลัง.

พระสมเด็จพิมพ์พิเศษ.

พระสมเด็จนางใน

พระลีลาหนังตะลุงเนื้อผงยาจินดามณี ของหลวงปู่บุญวัดกลางบางแก้ว

พระลีลาหนังตะลุงเนื้อผงยาจินดามณี ของหลวงปู่บุญวัดกลางบางแก้ว พระองค์นี้มีขนาดใหญ่กว่าพิมพ์มาตรฐานทั่วไปมาก คือมีขนาดใหญ่กว่าพระร่วงหลังลายผ้าเล็กน้อย องค์พระมีความสมบูรณ์มาก ลงรักชาด (รักผสมชาด) ปิดทองสวยงาม.

เช้าสดใส...

พระสมเด็จเนื้อเทียนชัยผสมผงใบลาน (วัดระฆัง)

พระสมเด็จเนื้อเทียนชัยผสมผงใบลาน (วัดระฆัง) ดูจากพิมพ์ใช้แม่พิมพ์ไม้ ฝีมือช่างชาวบ้าน จึงสรุปได้ว่าพระองค์นี้เป็นพระยุคต้นครับ.

พระพิมพ์พิเศษชุนแผนเนื้อผง (วัดระฆัง)

พระพิมพ์พิเศษชุนแผนเนื้อผง (วัดระฆัง) พระพิมพ์นี้ท่านแฉ่ง (เกศาโร) แห่งวัดสะตือ (มาเรียนพระธรรมที่วัดระฆัง) เป็นผู้เอาพิมพ์พระพิมพ์นี้ มาพิมพ์เนื้อผงของท่านสมเด็จโตเอาไปอยุธยา เมื่อปี พ.ศ.๒๔๐๓ เป็นหลังเรียบครึ่งย่าม และหลังเป็นพิมพ์กุมารครึ่งย่าม (จากบันทึกหลวงปู่คำ) ภายหลังหลวงพ่อกวย วัดโฆสิตาราม จ.ชัยนาท ได้นำพระพิมพ์นี้มาถอดพิมพ์แล้วสร้างขึ้นใหม่เป็นพระเนื้อกรองเหมือนกัน ซึ่งอายุพระธรรมชาติความเก่าจะต่างกัน และพระที่สร้างเก่าจะมีความหนา และอูมกว่าขุนแผนหลวงพ่อกวย