พระขุนแผนเคลือบ กรุวัดใหญ่ชัยมงคล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จัดเป็นพระเครื่องอันดับต้นๆของจังหวัดนี้ ที่มีพุทธศิลปงดงาม พุทธคุณเป็นเลิศ หลังจากที่ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช กระทำสงครามยุทธหัตถีชนะพระมหาอุปราชาแล้ว เมื่อกลับมายังกรุงศรีอยุธยา ทรงโปรดให้สร้าง "พระมหาเจดีใหญ่" ไว้เป็นพุทธบูชา และเป็นอนุสรณ์ในครั้งนั้นที่วัดป่าแก้ว ในขณะเดียวกัน สมเด็จพระพนรัตน์ (พระมหาเถรคันฉ่อง เป็นพระภิกษุชาวมอญ) พระอาจารย์ของ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ท่านได้สร้างพระพิมพ์บรรจุไว้ในพระมหาเจดีย์หลายพิมพ์ แต่ที่นิยมและเป็นที่รู้จักกันดีคือ "พระขุนแผนเคลือบ" พระกรุนี้ถูกค้นพบในสมัยรัชกาลที่ ๕ และถูกลักลอบขุดกรุเพื่อหาสมบัติอีกหลายครั้ง จนปี พ.ศ.๒๔๗๘ กรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนกรุวัดใหญ่ชัยมงคลเป็นโบราณสถานฃองชาติ พระขุนแผนเคลือบ มีรูปทรงห้าเหลี่ยม องค์พระประธานประทับนั่งปางมารวิชัย มีซุ้มเรือนแก้วโดยรอบ ดูสวยงามลงตัว เข้าใจว่าน่าจะได้รับอิทธิพลมาจากพระพุทธชินราช จังหวัดพิษณุโลก พระขุนแผนเคลือบแบ่งออกได้ ๓ พิมพ์คือ พิมพ์อกใหญ่ฐานสูง พิมพ์อกใหญ่ฐานเตี้ย และพิมพ์อกเล็ก หรือพิมพ์แขนอ่อน ซึ่งพิมพ์แขนอ่อนนี้มีจำนวนน้อย จึงหายากกว่าพิมพ์อกใหญ่.

 

พระขุนแผนพิมพ์ห้าเหลี่ยมอกใหญ่เนื้อดิน พระองค์นี้เพิ่งได้มาไม่นาน เป็นพระที่น่าศึกษา โดยส่วนตัวเข้าใจว่า น่าจะเป็นของกรุวัดใหญ่ชัยมงคล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ไม่ใช่ของกรุบ้านกร่าง เมืองสุพรรณบุรี เหตุเพราะพระองค์นี้เป็นพระเนื้อดินละเอียด ไม่มีกรวดทราย เหมือนพระกรุบ้านกร่าง และมีส่วนผสมของดินขาวผสมอยู่ (พระขุนแผนเคลือบใช้ดินขาว) พระมีความบาง และการตัดขอบข้างเช่นเดียวกับพระขุนแผนเคลือบ ส่วนพระขุนแผนกรุบ้านกร่างจะหนา ตัดขอบข้างเฉียง เนื้อหยาบ มีกรวดทราย และลอยว่านหลุดเป็นเอกลักษณ์ จึงเข้าใจว่าพระองค์นี้เป็นของกรุวัดใหญ่ชัยมงคล ของที่เราไม่เคยเห็นมาก่อนใช่ว่าจะไม่มี หรืออาจเป็นของกรุอื่นที่เราไม่รู้ ก็เป็นได้เช่นกัน หากใครมีข้อมูลชัดเจนกรุณาบอกด้วย เป็นวิทยาทาน.

 

พระพุทธชินราชใบเสมา พิมพ์ใหญ่ฐานสูง กรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จังหวัดพิษณุโลก แตกกรุออกมาประมาณปี พ.ศ. ๒๔๔๐ เป็นพระที่สร้างแบบศิลปะอู่ทอง ยุคต้น มีหลายพิมพ์ คือพิมพ์ใหญ่ พิมพ์กลาง และพิมพ์เล็ก โดยแต่ละพิมพ์แบ่งแยกย่อยออกเป็นพิมพ์ฐานสูง และฐานเตี้ย ส่วนเนื้อก็มีหลายเนื้อ คือเนื้อสัมฤทธิ์ เนื้อดิน เนื้อชินเขียว เนื้อชินตะกั่วสนิมแดง และเนื้อว่านหน้าทอง เป็นต้น ด้านพุทธคุณครบเครื่อง ปรากฏทั้งเมตตามหานิยม แคล้วคลาด และอำนาจบารมี.

 

พระลีลากำแพงขาว กรุวัดอาวาสน้อย เนื้อตะกั่วสนิมแดง จังหวัดกำแพงเพชร บ้างเรียก "พระกำแพงขาว" พระชุดนี้พบฝั่งชากังราว ที่วัดอาวาสน้อย พระถูกบรรจุไว้ในโถโบราณ เมื่อเปิดออกได้พบพระปางลีลา หรือปางกำแพงเขย่ง ที่มีความสวยสมบูรณ์ ผิวขององค์พระขาวคล้ายเงินยวง จึงเรียกพระชุดนี้ว่า "พระขาว"ในช่วงแรก ต่อมาจึงเปลี่ยนเป็น "พระลีลากำแพงขาว" หรือ "พระกำแพงขาว" สำหรับพระที่ลงในวันนี้เป็นพระส่วนน้อยของกรุนี้ ที่เป็นเนื้อตะกั่วสนิมแดง ไม่ได้ออกสีขาวเหมือนส่วนใหญ่ หลังจากที่พบพระกำแพงขาวแล้ว ต่อมาได้พบพระท่ามะปรางที่กรุวัดอาวาสน้อย ที่มีเนื้อสีขาวเงินยวงเช่นกัน.

 

พระซุ้มกอพิมพ์ใหญ่มีกนก เมืองกำแพงเพชร.

 

พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์เกศบัวตูม พระองค์นี้เป็นพระยุคปลายพิมพ์นิยม เป็นพระที่ผ่านการล้างมาอย่างหนัก ถ้าดูผิวเผินจะไม่ค่อยน่าสนใจเพราะคล้ายพระใหม่ แต่ถ้าดูให้ดีจะเห็นความเก่าถึงยุคอยู่เช่น การม้วนตัวของซุ้มด้านบน การยุบตัวของพื้น การยุบตัวของมวลสารต่างๆ จะมีการยุบตัวไม่เสมอกับพื้นผิวพระ เหมือนพระที่สร้างใหม่ ที่สำคัญคือคราบแคลไซต์รอบองค์พระและรอบซุ้ม หรือที่เราเรียกกันทั่วไปว่าคราบแป้ง ถึงแม้นจะผ่านการล้างมาอย่างหนัก คราบเหล่านี้ก็ยังคงอยู่ เพราะเกิดขึ้นจากในเนื้อ เมื่อเวลาผ่านไปเป็นร้อยปี คราบเหล่านี้จะเกิดการพอกพูนจนมีความหนา และเป็นเนื้อเดียวกับเนื้อพื้นฝังแน่น จากการล้างจนผิวเปิดหมดทำให้เห็นมวลสารต่างๆหลากหลายชัดเจน ได้ถ่ายภาพขยายมวลสารให้ชมบางส่วน สรุปได้ว่าพระองค์องค์นี้เป็นพระเก่าแท้ ถ้าเจอพระสภาพนี้ก็อย่าได้มองข้ามครับ.

 

พระซุ้มกอพิมพ์ใหญ่มีกนก สีมะขามเปียก เมืองกำแพงเพชร จากการค้นพบพระเจดีย์เก่า ๓ องค์ ซึ่งบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ พระเจดีย์เก่าทั้งสามองค์ชำรุดทรุดโทรมมาก พระยากำแพงเพชร (น้อย) ผู้ว่าราชการสมัยนั้น (สมัยรัชกาลที่ ๕) ได้รื้อพระเจดีย์ทั้งสาม จึงได้พบพระเครื่องมากมาย และยังได้พบแผ่นลานเงินจารึกเป็นอักษรขอมโบราณได้กล่าวถึงการสร้างพระพิมพ์ พร้อมพิธีสักการะบูชา พระที่พบในเจดีย์มีมากมายหลายพิมพ์ดังนี้คือ พระกำแพงพลูจึบ พระกำแพงเมล็ดขนุน พระซุ้มกอพิมพ์ต่างๆ พระกำแพงเปิดโลก (เมล็ดทองหลาง) พระเมล็ดน้อยหน่า พระนางกลีบบัวกำแพง พระเมล็ดมะลื่น พระกำแพลเมล็ดมะเคล็ด ฯลฯ